Doanh nghiệp càng lớn mà CEO càng bận thường không phải vì CEO chưa đủ giỏi hay đội ngũ quá yếu, mà vì doanh nghiệp đã được xây quá phụ thuộc vào chính CEO, vướng ở ba nút thắt: con người, hệ thống và sự đồng bộ. Bài này viết lại từ video “Doanh nghiệp càng lớn, tại sao CEO càng bận” trên kênh YouTube Aha Trần.
Vì sao doanh nghiệp càng lớn, CEO càng bận?
Doanh thu tăng, công ty lớn hơn, nhân sự đông hơn, ai nhìn vào cũng nói doanh nghiệp đang phát triển rất tốt. Nhưng chỉ người chủ biết một sự thật khác: ngày càng mệt, ngày càng nhiều cuộc họp, nhiều tin nhắn, nhiều quyết định phải chờ mình, nhiều vấn đề mà nếu mình không xuất hiện thì chẳng ai biết xử lý. Ngay từ đầu chúng ta xây doanh nghiệp để có tự do, vậy tại sao càng thành công lại càng mất tự do? Tại sao công ty 5 người thì còn nghỉ được cuối tuần, mà đến 50, 100 người lại phải kiểm tra điện thoại ngay cả lúc ăn tối? Tại sao đã có quản lý mà quyết định quan trọng cuối cùng vẫn quay về bàn mình?
Video đặt một câu hỏi thử: nếu ngày mai bạn biến mất khỏi doanh nghiệp trong 14 ngày, chuyện gì sẽ xảy ra? Khách hàng vẫn được phục vụ, doanh thu vẫn tiếp tục, quản lý vẫn dám ra quyết định, hay điện thoại sẽ rung liên tục với những câu “sếp ơi, việc này xử lý thế nào?”, “sếp ơi, anh duyệt giúp em”?
Anh chị tưởng mình đang xây doanh nghiệp. Nhưng thực ra, anh chị đang xây một công việc có mức lương rất cao cho chính mình.Aha Trần
Khi doanh nghiệp còn nhỏ, người chủ có thể là người bán hàng giỏi nhất, chăm khách tốt nhất, giải quyết vấn đề nhanh nhất. Nhưng nếu vẫn giữ vai trò đó khi doanh nghiệp lớn lên, chính năng lực của mình sẽ thành giới hạn của doanh nghiệp. Càng giỏi xử lý vấn đề, mọi người càng mang vấn đề đến. Càng quyết nhanh, đội ngũ càng ít cơ hội học cách quyết. Càng can thiệp sâu, đội ngũ càng mất tự chủ. Đó không phải đòn bẩy, đó là sự phụ thuộc.
Ba nút thắt giữ CEO lại là gì?
Ba nút thắt khi doanh nghiệp tăng trưởng
Theo video “Doanh nghiệp càng lớn, tại sao CEO càng bận”, kênh YouTube Aha Trần.
1. Con người: CEO không thể buông việc
CEO nói muốn nhân viên chủ động, nhưng khi nhân viên chủ động lại can thiệp. Nói muốn quản lý tự quyết, nhưng khi quản lý quyết khác suy nghĩ của mình thì lập tức sửa. Nói muốn ủy quyền, nhưng ủy quyền xong lại liên tục kiểm tra. Cuối cùng kết luận “không ai làm được như tôi”. Nếu mỗi lần nhân viên quyết định đều bị sửa, họ học được một điều: lần sau tốt nhất là hỏi sếp. Dần dần mọi việc chảy về CEO, và CEO thành nút thắt lớn nhất. Câu hỏi đáng tự hỏi là có bao nhiêu quyết định thực sự cần mình, và bao nhiêu quyết định mình đang tham gia chỉ vì chưa xây được cơ chế để người khác quyết. Bài vì sao đội chờ bạn quyết mọi thứ và vì sao việc bạn giao luôn quay về tay bạn đi sâu vào nút thắt này.
2. Hệ thống: doanh nghiệp vẫn sống bằng kinh nghiệm
Công ty ít người có thể nói “cứ làm như lần trước”. Đến 30, 50, 100 người, mỗi người hiểu “như lần trước” theo một cách, người xử lý khách theo tiêu chuẩn này, người theo tiêu chuẩn khác, và CEO phải đứng giữa điều chỉnh. Khi một vấn đề lặp lại, đừng chỉ hỏi “ai làm sai?”, hãy hỏi “tại sao hệ thống cho phép lỗi này tiếp tục xảy ra?”. Một người sai một lần có thể là vấn đề con người, nhiều người khác nhau cùng mắc một lỗi thì rất có thể là vấn đề hệ thống. Lúc đó, thay vì tìm người giỏi hơn, hãy xây một cách làm tốt hơn, điều mà bài SOP một trang hướng dẫn cụ thể.
3. Đồng bộ: đội ngũ không cùng một hướng
Marketing muốn tăng nhận diện, bán hàng muốn tăng doanh số, vận hành muốn giảm chi phí, nhân sự muốn tăng phúc lợi, tài chính muốn kiểm soát ngân sách. Ai cũng có lý, nhưng không có mục tiêu chung thì mỗi bộ phận tối ưu cho riêng mình. Khi từng bộ phận làm tốt phần việc mà toàn doanh nghiệp vẫn không đạt mục tiêu, đó là dấu hiệu thiếu đồng bộ. Doanh nghiệp không thiếu người, mà thiếu một hệ thống giúp mọi người nhìn về một hướng.
Hệ điều hành doanh nghiệp cần trả lời những câu hỏi nào?
Một chiếc điện thoại cần hệ điều hành để các ứng dụng chạy cùng nhau. Doanh nghiệp cũng vậy: có con người, sản phẩm, khách hàng, tài chính, marketing, bán hàng, vận hành, nhưng nếu không được kết nối bằng một hệ điều hành chung thì ai cũng bận mà không phải ai cũng tạo ra cùng một kết quả. Theo video, hệ điều hành ấy cần giúp mọi người trả lời bảy câu hỏi: chúng ta đang đi đâu, tại sao phải đi đến đó, điều gì quan trọng nhất lúc này, ai chịu trách nhiệm, cần làm gì, đo bằng chỉ số nào, và nếu không đạt thì điều chỉnh ra sao.
Từ tầm nhìn đến cải tiến
Mục tiêu năm thành mục tiêu quý, mục tiêu quý thành ưu tiên tháng, và cuối cùng phải trả lời được: tuần này chúng ta cần làm gì để tiến thêm một bước?
Một mục tiêu không có người chịu trách nhiệm chỉ là một mong muốn. Một quy trình không có người sở hữu chỉ là một tài liệu. Một KPI không có hành động đi kèm chỉ là một con số. Vì vậy hệ điều hành doanh nghiệp phải tạo ra ba thứ: sự rõ ràng, sự chịu trách nhiệm và sự đồng bộ.
Từ người hùng sang kiến trúc sư nghĩa là gì?
Có một kiểu CEO rất dễ được ngưỡng mộ: khách hàng có vấn đề, CEO xử lý; nhân viên, marketing, bán hàng, vận hành có vấn đề, CEO xử lý. Ai cũng nói CEO giỏi thật. Nhưng nếu CEO phải xuất hiện ở mọi nơi để mọi thứ chạy được, đó có thể là dấu hiệu tổ chức đang phụ thuộc quá mức vào một người. Người hùng cũng có giới hạn về thời gian, năng lượng, khả năng quyết định và sức khỏe.
Người hùng hỏi: “Việc này tôi giải quyết thế nào?” Kiến trúc sư hỏi: “Làm thế nào để tổ chức có thể tự giải quyết loại vấn đề này mà không cần tôi?”Aha Trần
Người hùng cố làm tốt hơn, kiến trúc sư thiết kế một hệ thống tốt hơn. Người hùng giữ quyền quyết định, kiến trúc sư xây năng lực ra quyết định cho đội ngũ. Một nhân viên chỉ làm tốt khi bạn đứng cạnh thì chưa phải năng lực tổ chức; làm tốt mà không cần giám sát từng bước mới là năng lực; và khi họ đào tạo được người khác làm tốt như mình, doanh nghiệp bắt đầu có khả năng nhân bản. Hình ảnh này rất gần với người thợ và người kiến trúc sư trong bài sự khác biệt giữa nhân viên giỏi và quản lý giỏi.
Chúng ta thực sự đang xây cái gì?
Nếu sau mọi tăng trưởng mà người chủ vẫn không nghỉ được, không rời doanh nghiệp được, không tin đội ngũ được, thì cần hỏi lại mình đang xây cái gì. Một doanh nghiệp tốt tạo ra giá trị ổn định, có đội ngũ kế thừa, có hệ thống vận hành và không phụ thuộc quá mức vào người sáng lập. Nói cách khác, bạn không chỉ xây doanh nghiệp để kiếm tiền mà đang xây một tài sản, và giá trị của tài sản nằm ở khả năng tạo ra kết quả ngay cả khi bạn không có mặt. Tăng trưởng không phải để CEO có thêm việc, mà để CEO có thêm năng lực, thêm đội ngũ, thêm hệ thống và cuối cùng là thêm tự do.
Ba câu hỏi tự soi
- Nếu ngày mai tôi không có mặt, doanh nghiệp có tiếp tục tạo ra giá trị không?
- Nếu doanh nghiệp tăng gấp đôi quy mô, hệ thống hiện tại có chịu nổi không?
- Nếu tôi tiếp tục làm mọi việc như hiện tại, ba năm nữa tôi sẽ trở thành người lãnh đạo như thế nào?
Đôi khi bước tiến lớn nhất của người lãnh đạo không bắt đầu bằng việc làm thêm điều gì, mà bằng việc dừng lại đủ lâu để nhìn thấy điều mình cần thay đổi. Nếu muốn bắt đầu từ năng lực của đội ngũ quản lý cấp trung, trang dành cho doanh nghiệp là nơi để tìm hiểu cách Aha Trần đồng hành.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao doanh nghiệp càng lớn, CEO càng bận?
Thường vì doanh nghiệp được xây quá phụ thuộc vào CEO, vướng ba nút thắt: CEO không buông được việc, doanh nghiệp thiếu hệ thống và các bộ phận không đồng bộ về một mục tiêu chung.
Hệ điều hành doanh nghiệp là gì?
Là cách kết nối con người, mục tiêu và hành động để mọi người trả lời được: đang đi đâu, vì sao, điều gì quan trọng nhất, ai chịu trách nhiệm, cần làm gì, đo bằng gì và điều chỉnh ra sao. Nó tạo ra sự rõ ràng, sự chịu trách nhiệm và sự đồng bộ.
Làm sao biết doanh nghiệp đang phụ thuộc vào CEO?
Thử hình dung CEO vắng mặt 14 ngày. Nếu khách hàng, doanh thu và các quyết định hằng ngày đều chững lại hoặc phải chờ CEO, doanh nghiệp đang phụ thuộc quá mức vào một người.
Nếu ngày mai bạn không còn có mặt ở doanh nghiệp, giá trị có tiếp tục được tạo ra hay không?
Bài viết dựa trên video “Doanh nghiệp càng lớn, tại sao CEO càng bận” trên kênh YouTube Aha Trần. Đăng ký kênh để xem các video mới về lãnh đạo và xây dựng đội ngũ.
Để lại một bình luận